Informacje dla pacjentek

Rak szyjki macicy to nowotwór o stosunkowo wolnym rozwoju, powstaje w wieloetapowym procesie, trwającym nawet kilkanaście lat. Z jednej strony jest to „czynnik usypiający” czujność i działanie a z drugiej dobry czynnik rokowniczy, gdyż dość powolny proces nowotworowy zwiększa szansę na wczesne wykrycie zmian przednowotworowych i wczesnonowotworowych w czasie wizyty u ginekologa, które to wizyty powinny odbywać się co najmniej raz w roku, a najlepiej co 6-mcy...

Jednak dlaczego rak szyjki macicy, który teoretycznie powinien mieć marginalne znaczenie, wciąż stanowi ogromne zagrożenie dla wielu kobiet? Przecież zmiany na szyjce są łatwo wykrywalne: zmiany wizualne i badanie cytologiczne są dla ginekologa codzienną rutyną, dlatego wczesne wykrycie jakichkolwiek zmian jest bardzo proste. Pozostaje jedynie problem „odwagi” i chęci zgłoszenia się do ginekologa.

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów Centrum Onkologii w Warszawie tylko w 1995 roku ponad 4 tysiące kobiet w Polsce zachorowało na raka szyjki macicy, a 2 tysiące zmarło z tego powodu.

Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy:

• przewlekłe zakażenie wirusem HPV (brodawczaka ludzkiego)
• wczesne rozpoczęcie współżycia płciowego
• duża liczba partnerów płciowych
• duża liczba porodów
• wieloletnie palenie papierosów
• niski status socjo-ekonomiczny

Prawidłowa diagnostyka mogłaby zmniejszyć zapadalność nawet o 80%. Bardzo ważne są rzetelnie przeprowadzone badania profilaktyczne w dobrze wyposażonych gabinetach ginekologicznych.

Metody, które umożliwiają ocenę zmian wykrytych na szyjce macicy:

• Badanie cytologiczne – polega na mikroskopowej ocenie pobranych z szyjki macicy komórek i określeniu zagrożenia przejściem ich w komórki nowotworowe. Badanie to trwa kilka minut i jest bezbolesne.
• Badanie kolposkopowe – polega na oglądaniu szyjki macicy w odpowiednim powiększeniu i określeniu charakteru zmian widocznych na szyjce. Za jego pomocą to co dawniej było określane jako „nadżerka” jest obecnie identyfikowane i oceniane w sposób precyzyjny jako zmiany wymagające lub niewymagające interwencji lekarskiej. Również to badanie jest bezbolesne.
• Badanie histopatologiczne – polega na pobraniu z podejrzanych zmian drobnego skrawka tkanki z szyjki macicy i kanału szyjki oraz zbadaniu go odpowiednimi metodami w wyspecjalizowanych pracowniach histopatologicznych.

Jak przygotować się do pobrania wymazu cytologicznego?

• Na badanie nie należy zgłaszać się w czasie krwawienia miesiączkowego
• Pobranie wymazu powinno nastąpić co najmniej 2 dni od ostatniego krwawienia miesiączkowego
• 48 godzin przed pobraniem leków nie należy używać żadnych leków dopochwowych
• 24 godziny przed cytologią powinno się zrezygnować ze współżycia płciowego oraz ograniczyć zabiegi higieniczno – pielęgnacyjne okolicy narządów płciowych (irygacje)

Jeżeli Jesteś w wieku od 25 do 59 lat i w ostatnich 3 latach nie miałaś wykonanych wymazów cytologicznych w ramach ubezpieczenia w NFZ, powinnaś zgłosić się na badanie cytologiczne do wybranego przez siebie lekarza, który ma podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia na realizację Populacyjnego Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy. Program jest wieloletni i po 3 latach ponownie zaprosimy Cię na badania.

W razie nieprawidłowych wyników otrzymasz skierowanie do wyspecjalizowanej placówki, celem dokładnej diagnostyki, po której zostanie ustalone dalsze postępowanie (leczenie).

Pamiętaj, aby skorzystać z badań nie jest wymagane skierowanie, jedynie książeczka RUM.

Wykaz placówek, w których możesz wykonać bezpłatne badanie cytologiczne w Twoim miejscu zamieszkania i na terenie województwa opolskiego znajduje się tutaj.

Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego.

Wieloletnie badania doświadczalne, kliniczne i epidemiologiczne udowodniły kluczową rolę wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV - Human Papillomavirus) w etiopatogenezie raka szyki macicy. Centralna rola HPV w genezie raka szyki macicy oraz fakt, że nie istnieją leki zwalczające zakażenia HPV stanowiły główne przesłanki do opracowania szczepionek profilaktycznych przeciw HPV jako formy pierwotnej profilaktyki tego raka.

Wyniki 5 letnich badań i obserwacji wykazały bardzo dużą skuteczność szczepionek (90-100%) w prewencji pierwotnej stanów przedrakowych i raka szyjki macicy. Szczepionka jest bezpieczna dla człowieka.

Szczepionki nie są skuteczne w eliminacji już istniejącego zakażenia HPV i już istniejących zmian chorobowych wywołanych przez te wirusy.

W Polsce dostępne są już dwie szczepionki przeciwko onkogennym typom wirusa HPV 16 i 18. Szczepionki te chronią przed zmianami przedrakowymi, wywołanymi przez dwa najczęstsze typy wirusa HPV: 16 i 18, które łącznie odpowiadają za ponad 70% przypadków raka szyjki macicy na świecie. Szczepionka może być podana u kobiet, które nie rozpoczęły współżycia płciowego lub , u których wykluczy się zakażenie wirusem brodawczaka. Aby wytworzyć odpowiedni poziom przeciwciał musi zostać ona podana trzykrotnie. Po pierwszorazowym podaniu konieczne podanie jest dawek przypominających po 2 i 6 miesiącach od pierwszego szczepienia (Silgard®).
Cervarix® podaje się domięśniowo (w mięsień naramienny) w trzech dawkach w odstępie 0, 1, 6 miesięcy.

Zrealizowane szczepienia nie zwalniają z okresowych badań cytologicznych!

Sukces programu profilaktyki raka szyjki macicy zależy w dużej mierze od wysokiej jakości wymazu uzyskanego przy użyciu specjalnego, wymaganego w programie odpowiedniego przyrządu (Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego).

Do tego celu służy specjalnie zaprojektowana i skonstruowana szczoteczka do pobierania rozmazów, którą pobiera się rozmaz jednocześnie z kanału szyjki macicy i tarczy.

Daje ona gwarancję prawidłowego przeprowadzenia badania i otrzymania wiarygodnych wyników.